Komentarz do 5 odcinka „Praktycznej historii Tarota”<\/p>\n\n\n\n
Bezspornym jest, \u017ce pochody Trionfo oraz inspirowane nimi dzie\u0142o Petrarki stanowi\u0142y punkt wyj\u015bcia do stworzenia Arkan\u00f3w Wielkich Tarota. Nie dysponujemy dzi\u015b jednak \u017cadnymi dokumentami (wspomnieniami, notatkami, umowami), kt\u00f3re w jakikolwiek spos\u00f3b opisywa\u0142y by, jak to si\u0119 sta\u0142o. Dlatego najuczciwszym wydawa\u0142o mi si\u0119 zamkni\u0119cie tre\u015bci tego odcinka podcastu w formie czysto fabularnej.
Niekt\u00f3re postacie tej historii s\u0105 prawdziwe: Piccarda Bueri, Giovanni di Bicci de’ Medici, Niccol\u00f2 Niccoli, Kosma I Medyceusz i Francesco Filelfo s\u0105 postaciami historycznymi, a ich \u017cyciorysy, funkcje, wzajemne relacje, jak i animozje pozosta\u0142y niezmienione.
Prawdziwe s\u0105 te\u017c nawi\u0105zani do zakazanej gry naibbe, jak zostaje ona nazwana w dokumencie ustanawiaj\u0105cym florencki zakaz w 1376 roku. Uprzednio cz\u0119sto zakazywano nie ca\u0142ego systemu, ale konkretnej gry, np. zakaz \u201ea zara\u201d lub \u201ea zardum\u201d dotyczy\u0142 okre\u015blonej gry w ko\u015bci, a nie ko\u015bci jako takich. Podobnie by\u0142o z kartami. We w\u0142oskich zakazach najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 gra nayib, naibi, naibbe.
To w\u0142a\u015bnie tej gry dotyczy najbardziej znany florencki zakaz naibbe z 23 maja 1376 roku. Nie jest to jedyne ograniczenie z tamtych czas\u00f3w.
R\u00f3wnie\u017c Campi \u2013 w statucie z 1410 zabrania gry naibi, a w S.Pietro in Mercato (Montespertoli) w 1399 naibi by\u0142o ju\u017c zakazane, lecz we wzmiankowanym roku kar\u0119 za z\u0142amanie zakazu zredukowano z 30 do 20 sold\u00f3w. Ta akurat notatka w swym pe\u0142nym brzmieniu wskazuje te\u017c jednoznacznie, \u017ce naibi to nazwa gry, a nie kart jako takich.
Jednak w statucie Santa Maria a Monte z roku 1391 zakazuje si\u0119 pod kar\u0105 20 sold\u00f3w wszystkich gier karcianych, robi\u0105c p\u00f3\u017aniej (o dziwo!) w 1419 wyj\u0105tek dla w\u0142a\u015bnie gry naibi, jednak w 1445 zostaje przywr\u00f3cony zakaz na absolutnie wszystkie gry.
Na pocz\u0105tku XV wieku Sesto Fiorentino wielokrotnie znosi i wprowadza zakaz gry w karty, by w ko\u0144cu w 1427 zezwoli\u0107 na gr\u0119 w karty wy\u0142\u0105cznie obywatelom Florencji.
W 1423 r., \u015bw. Bernardyn ze Sieny w kazaniu \u201eCharticelles seu Naibos\u201d pot\u0119pia tali\u0119 licz\u0105c\u0105 56 kart (w tym damy), nie wspominaj\u0105c o kartach typu \u201eatutti\u201d czyli Arkanach Wi\u0119kszych \u2013 co sugeruje, \u017ce albo one w\u00f3wczas nie istnia\u0142y, albo nie by\u0142y jeszcze powszechnie znane, albo by\u0142y akceptowane.
Opis kazania zawiera te\u017c odniesienia do rytownik\u00f3w kart, co mo\u017ce sugerowa\u0107, \u017ce pi\u0119tnowane by\u0142o powielanie kart metod\u0105 grafiki. \u015awi\u0119ty poucza te\u017c rytownik\u00f3w, by tworzyli nie karty, a dzie\u0142a zbo\u017cne, przedstawiaj\u0105ce symbole religijne. Kazanie z 1423 ma te\u017c zatem charakter wywierania wp\u0142ywu na drukowane media, nie dopuszczenie do rozprzestrzeniania si\u0119 ikonografii innej ni\u017c katolicka.
Troszk\u0119 inaczej sprawa wygl\u0105da za Pirenejami. Barcelo\u0144ski kupiec Nicolau Sermona w spisie inwentarzowym z 1380 odnotowuje w\u015br\u00f3d swej oferty: tali\u0119 nayps licz\u0105ca 44 karty.
W dokumencie z 1421 Jaime Estalos zostaje przedstawiony jako \u201eGrabador de naipes\u201d, czyli \u201erytownik (kart) naipes\u201d. Przyj\u0105\u0107 nale\u017cy zatem, \u017ce w tym roku \u201enaipes\u201d na terenach dzisiejszej Hiszpanii funkcjonuje ju\u017c jako nazwa kart do gry. Notatka barcelo\u0144skiego kupca \u015bwiadczy za\u015b o tym, \u017ce nayps by\u0142o gr\u0105 nietypow\u0105 i wymaga\u0142o nietypowej talii kart. Niekompletna Baraja Morisca (1390), pierwsza zachowana w wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci talia kart liczy\u0142a ich 48, czyli tyle ile dzisiejsza talia kart z Hiszpanii. Talie w\u0142oskie, niezale\u017cnie od kolor\u00f3w, licz\u0105 kart 40. Notatka Katalo\u0144czyka jest absolutnie jedynym \u015bladem istnienia talii licz\u0105cej kart 44. Do tej pory nie odnaleziono \u017cadnej talii starszej ni\u017c 1390 i na tyle kompletnej, by stwierdzi\u0107 ile liczy\u0142a kart. Skoro tw\u00f3rcy znanych dzi\u015b talii z XV wieku unikaj\u0105 talii z 44 kartami, podczas gdy istniej\u0105 talie z 32, 36, 40, 48, 52, 56 kartami. Brak w tym uk\u0142adzie talii o 44 kartach jest wi\u0119c zastanawiaj\u0105cy.
Mo\u017cliwe, \u017ce gra i 44 karty do naibi by\u0142y pi\u0119tnowane r\u00f3wnie\u017c obyczajowo, nie tylko statutami, na przyk\u0142ad podczas kaza\u0144, czy cho\u0107by zarz\u0105dc\u00f3w miejsc, gdzie gra mog\u0142aby si\u0119 odbywa\u0107 (moja tawerna, moje zasady, wi\u0119c tej akurat gry zabraniam).
Troch\u0119 \u015bwiat\u0142a na spraw\u0119 rzuca tu te\u017c zasada z Sesto Fiorentino, czyli, \u017ce gra w karty jest wy\u0142\u0105cznym przywilejem posiadaj\u0105cych obywatelstwo florenckie, a zatem gra ta zabroniona jest obcym.
Swego rodzaju dowodem unikania gry naibbe i 44 kart mo\u017ce by\u0107 te\u017c wspomniana Baraja Morisca. Charakterystyczny as ze z\u0142amanym mieczem m\u00f3g\u0142 stanowi\u0107 nawi\u0105zanie do regu\u0142 naibbe, je\u015bli w grze tej wyst\u0119powa\u0142y np. matadory, czyli karty bij\u0105ce wszystkie inne. Do dzi\u015b w lombrze (org. Renegacie), bardzo starej grze pochodz\u0105cej z P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego, as mieczy jest najwy\u017cszym matadorem. Z\u0142amany miecz na asie, m\u00f3g\u0142 znaczy\u0107 po prostu: w naib tymi kartami nie gramy.
I to w\u0142a\u015bnie z tych rozwa\u017ca\u0144 zaczerpn\u0105\u0142em w\u0105tek, talii zakazanej oraz kart istniej\u0105cych jakby w drugim obiegu. Po prostu tworzonych r\u0119cznie dla w\u0142asnych potrzeb, mo\u017cliwe \u017ce nie s\u0142u\u017c\u0105cych do gry.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Komentarz do 5 odcinka „Praktycznej historii Tarota” Bezspornym jest, \u017ce pochody Trionfo oraz inspirowane nimi dzie\u0142o Petrarki stanowi\u0142y punkt wyj\u015bcia do stworzenia Arkan\u00f3w Wielkich Tarota. Nie dysponujemy dzi\u015b jednak \u017cadnymi dokumentami (wspomnieniami, notatkami, umowami), kt\u00f3re w jakikolwiek spos\u00f3b opisywa\u0142y by, jak to si\u0119 sta\u0142o. Dlatego najuczciwszym wydawa\u0142o mi si\u0119 zamkni\u0119cie tre\u015bci tego odcinka podcastu w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-440","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wanderfalke.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wanderfalke.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wanderfalke.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wanderfalke.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wanderfalke.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=440"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wanderfalke.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":441,"href":"https:\/\/wanderfalke.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/440\/revisions\/441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wanderfalke.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wanderfalke.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wanderfalke.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}